Studenci architektury Politechniki Łódzkiej opracowali koncepcje zwiększenia dostępności Szkoły Podstawowej nr 1 im. Janusza Korczaka w Wieruszowie. Projekty i modele pokazano 5 listopada w Łodzi podczas konferencji poświęconej usuwaniu barier. Praca nad konkretnym budynkiem pozwoliła przyszłym architektom sprawdzić, jak ich pomysły mogą odpowiadać na zróżnicowane potrzeby uczniów.
Przygotowanie propozycji poprzedziły zajęcia warsztatowe i spotkania na uczelni oraz wizyta w wieruszowskiej placówce. Studenci poznali obiekt, a następnie wykorzystali zdobytą wiedzę przy tworzeniu własnych rozwiązań. Prezentacja dotyczyła koncepcji zmian, które mogłyby ułatwić korzystanie ze szkoły.
Przykład z Wieruszowa był częścią szerszej rozmowy o tym, kto i w jaki sposób korzysta z otaczającej nas przestrzeni. Potrzeby osoby poruszającej się na wózku będą inne niż osoby niewidomej, niesłyszącej czy neuroróżnorodnej. Projektanci powinni brać pod uwagę również seniorów oraz rodziców towarzyszących małym dzieciom.
Doświadczenie użytkowników pomaga dostrzec przeszkody
Podczas konferencji o barierach opowiadali m.in. self-adwokaci ze zgierskiego koła Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. To osoby z niepełnosprawnością intelektualną, które występują we własnym imieniu, przedstawiają swoje potrzeby i upominają się o przysługujące im prawa. Ich wypowiedzi dotyczyły zarówno korzystania z budynków, jak i kontaktów społecznych.
Swoją perspektywę przedstawili także uczestnicy z niepełnosprawnością ruchową oraz osoby niesłyszące. Ich doświadczenia pokazywały, dlaczego ocena dostępności nie może opierać się na potrzebach tylko jednej grupy. Rozwiązanie wystarczające dla części użytkowników nie musi usuwać trudności napotykanych przez pozostałych.
Bezpośredni kontakt z osobami korzystającymi z projektowanych miejsc pomaga lepiej rozpoznać takie różnice. Dla przyszłych architektów jest też okazją do weryfikowania założeń, które bez rozmowy z użytkownikami mogłyby pozostać niezauważone.
Na zmianę oczekiwań wobec projektantów zwracała uwagę Katarzyna Kubiak, studentka architektury pracująca nad koncepcją dla wieruszowskiej szkoły. Wskazywała, że coraz większej świadomości potrzeb osób z niepełnosprawnościami i osób neuroróżnorodnych towarzyszy oczekiwanie bardziej zróżnicowanych rozwiązań. Budynki nie powinny być projektowane z założeniem, że każdy odbiera otoczenie, porusza się i komunikuje w identyczny sposób.
Dostępność zaczyna się przed powstaniem projektu
Eksperci omawiali neuroarchitekturę, społeczne znaczenie dostępności oraz kierunki projektowania przestrzeni przyszłości. Podkreślali przy tym, że usuwanie przeszkód nie ogranicza się do budynków i chodników. Równie istotne są czytelne informacje, zrozumiały sposób komunikowania się oraz możliwość korzystania z usług cyfrowych. Wszystkie te elementy wpływają na uczestnictwo w życiu społecznym.
Potrzeby dotyczące dostępności należy uwzględniać już przy pierwszych założeniach projektowych, a nie dopiero podczas późniejszych przeróbek. Odpowiednio zaplanowana przestrzeń pomaga odnaleźć drogę, bezpiecznie się przemieszczać i samodzielnie załatwiać codzienne sprawy. Ułatwienia służą także dzieciom, starszym mieszkańcom oraz osobom z przejściowymi ograniczeniami ruchowymi.
Organizatorem łódzkiej konferencji było Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Łodzi. Wsparcie merytoryczne zapewnił Wydział Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej. Spotkanie połączyło wiedzę specjalistów z relacjami osób, które osobiście mierzą się z barierami.
Dyrektor RCPS Kamila Dudkiewicz przypomniała o podpisanym w tym roku porozumieniu między uczelnią a samorządem województwa. Obejmuje ono m.in. spotkania ze studentami dotyczące tworzenia przestrzeni wygodnej w codziennym użytkowaniu. Współpraca ma przygotowywać przyszłych projektantów do uwzględniania potrzeb, które mogą dotyczyć każdego i zmieniać się wraz z wiekiem czy sytuacją życiową.
Wieruszowska szkoła dała studentom możliwość przełożenia tych zasad na konkretny obiekt. Podobne podejście jest potrzebne przy projektowaniu urzędów i wspólnych przestrzeni miejskich: rozpoznanie różnic między użytkownikami powinno poprzedzać wybór rozwiązań.
Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego
O autorze
