Pod koniec lutego 1863 roku społeczność regionu łódzkiego pogrążyła się w żałobie po śmierci Marii Piotrowiczowej – młodej kobiety, która stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci Powstania Styczniowego. Uroczystości pogrzebowe, które odbyły się w Radogoszczu, przyciągnęły licznych mieszkańców chcących oddać hołd bohaterce narodowej.
Powstańcza walka pod Dobrą i rola Marii Piotrowiczowej
24 lutego 1863 roku doszło do dramatycznego starcia pod wsią Dobra, w którym udział brały oddziały powstańcze pod komendą Józefa Dworzaczka. Licząca około 300 osób grupa, wśród której była także Maria Piotrowiczowa wraz z mężem Konstantym, stanęła naprzeciw liczniejszych sił rosyjskich. Pomimo determinacji i wielokrotnych prób przełamania szyków przeciwnika, powstańcy ponieśli dotkliwą porażkę.
Maria Piotrowiczowa wyróżniła się odwagą – walczyła do ostatnich chwil życia, będąc w ciąży i pozostawiając w domu troje dzieci. Szczególnego znaczenia nabiera jej poświęcenie, ponieważ w trakcie walk próbowała uchronić powstańczy sztandar, który został ufundowany przez łódzkie kobiety. Otoczona przez Kozaków, poległa na polu walki, dając przykład niezłomności.
Ostatnia droga bohaterki i dramat rodziny
Po zakończeniu walk, rosyjskie wojska zażądały od najbliższych Marii okupu w zamian za wydanie jej ciała. Zwłoki umieszczono w domu rodzinnym Piotrowiczów, gdzie przez kilka dni mieszkańcy Łodzi i okolic mogli po raz ostatni pożegnać powstańczynię. Trumna została wystawiona na widok publiczny, a liczne grono żałobników oddawało cześć jej pamięci.
W tym samym czasie Konstanty Piotrowicz, ciężko ranny w bitwie, przebywał w miejskim lazarecie. Nie miał świadomości o śmierci żony. Dopiero gdy usłyszał długotrwałe bicie dzwonów kościelnych, zwiastujące zbiorowy pogrzeb poległych, zrozumiał, że stracił Marię. To bolesne odkrycie – połączone z odniesionymi ranami – doprowadziło do jego nagłej śmierci wskutek zawału serca. Odszedł w obecności żony łódzkiego naczelnika, Józefa Zajączkowskiego.
Pamięć o Piotrowiczach na łódzkiej nekropolii
Pochówek Marii i Konstantego Piotrowiczów miał miejsce na Starym Cmentarzu w Łodzi. Ich wspólny grób wyróżniają dwie kosy złożone na krzyż – czytelny symbol zbrojnego oporu i poświęcenia dla ojczyzny. Miejsce to do dziś odwiedzane jest przez mieszkańców, którzy oddają hołd odwadze i heroizmowi powstańców styczniowych.
Tragiczna historia Piotrowiczów przypomina o dramacie rodzin wciągniętych w walkę narodowowyzwoleńczą oraz o pamięci, której wymagają od nas wydarzenia z przeszłości. Ich losy pozostają jednym z najbardziej poruszających symboli w dziejach regionu łódzkiego i polskiego powstania przeciw zaborcom.
Źródło: Urząd Miasta Łodzi
O autorze
