Projektowanie sprawnie działającej przestrzeni magazynowej wymaga rzetelnego podejścia inżynieryjnego. Wybór regałów, wózków czy stanowisk pakowania nie może być dziełem przypadku ani efektem kierowania się wyłącznie ceną. Błędy popełnione na etapie koncepcji prowadzą do marnowania przestrzeni, spowolnienia operacji logistycznych, a w skrajnych przypadkach – do zagrożenia bezpieczeństwa pracowników i uszkodzenia ładunków. Aby stworzyć system optymalny, eksperci z firmy REMA wskazują na konieczność dokładnej analizy asortymentu i dopasowania technologii do specyfiki towaru.
Analiza asortymentu jako punkt wyjścia do projektowania magazynu
Zanim zapadną decyzje o zakupie konkretnych konstrukcji stalowych czy floty wózków, konieczne jest przeprowadzenie audytu ładunków. To towar determinuje architekturę wnętrza magazynu, wysokość składowania oraz szerokość korytarzy transportowych.
Wymiary, masa i gabaryty ładunku a parametry regałów
Podstawowym krokiem jest podział asortymentu ze względu na jednostki ładunkowe. Innych rozwiązań wymaga standardowa paleta EURO (1200 x 800 mm), innych palety przemysłowe (1200 x 1000 mm), a jeszcze innych drobne przedmioty w kartonach czy ładunki dłużycowe.
Przy ocenie parametrów fizycznych towaru należy określić:
- maksymalną wagę pojedynczej jednostki (SKU): wartość ta definiuje wymaganą nośność trawersów (belek nośnych) oraz ram regałowych. Przekroczenie nośności grozi odkształceniami konstrukcji;
- wysokość ładunku wraz z paletą: parametr ten wyznacza odległość między poziomami składowania. Należy uwzględnić luz operacyjny (zazwyczaj 100–150 mm) niezbędny do bezpiecznego podniesienia i opuszczenia palety przez operatora wózka;
- nietypowe gabaryty: rury, profile czy płyty meblowe wymagają całkowitej rezygnacji z tradycyjnych ram na rzecz konstrukcji otwartych (np. wspornikowych).
Rotacja towaru i specyfika wydawania (FIFO, LIFO, FEFO)
Sposób przepływu produktów przez magazyn narzuca określoną logikę doboru systemów składowania. Pomocna jest analiza ABC, która dzieli asortyment według częstotliwości pobrań:
- grupa A (wysoka rotacja): towary te powinny znajdować się najbliżej strefy przyjmowania i wydań, na poziomach łatwo dostępnych dla pracowników;
- grupa B (średnia rotacja): składowana na wyższych poziomach lub w dalszych alejkach;
- grupa C (niska rotacja): produkty zalegające, umieszczane w trudno dostępnych strefach.
Równie ważna jest strategia wydawania towaru:
- FIFO (First In, First Out): metoda niezbędna przy produktach z krótką datą ważności. Wymaga zapewnienia bezpośredniego dostępu do każdej palety (regały rzędowe) lub zastosowania regałów grawitacyjnych;
- LIFO (Last In, First Out): stosowana przy towarach masowych, jednorodnych i bezterminowych. Pozwala na zastosowanie regałów wjezdnych (Drive-In) lub Push-Back, zwiększając wykorzystanie kubatury;
- FEFO (First Expired, First Out): wymóg krytyczny w branży spożywczej i farmaceutycznej, wymuszający bezwzględną kontrolę partii.
Systemy składowania: jak dobrać regały magazynowe do typu jednostki?
Wybór odpowiedniej konstrukcji do przechowywania to podstawa funkcjonalności magazynu. Odpowiednio dobrane metalowe regały do magazynu pozwalają na optymalne wykorzystanie dostępnej powierzchni użytkowej oraz wysokości budynku.
Regały paletowe, półkowe i wspornikowe – kiedy sprawdzi się konkretne rozwiązanie?
Na rynku dominuje kilka podstawowych typów konstrukcji składowych:
- regały paletowe rzędowe: najbardziej uniwersalny system składowania towarów paletyzowanych. Zapewnia stuprocentowy dostęp do każdej jednostki składowania. Sprawdza się w magazynach o dużej różnorodności asortymentowej (wysokim SKU) i dynamicznej rotacji;
- regały półkowe (drobnicowe): dedykowane do przechowywania towarów luzem, w kartonach czy pojemnikach. Ich modularna struktura pozwala na łatwą regulację wysokości półek. Służą w strefach kompletacji i e-commerce;
- regały wspornikowe: dedykowane do ładunków dłużycowych (rury, profile, płyty). Brak przednich słupków umożliwia swobodne operowanie ładunkiem za pomocą wózków bocznych lub suwnic;
- regały wjezdne i przepływowe: systemy wysokiego zagęszczenia, przeznaczone do przechowywania dużych wolumenów towaru o niewielkiej liczbie referencji.
Gęstość składowania a dostępność towaru i ergonomia pracy
Projektując strefę składowania, staje się przed wyborem między maksymalizacją stopnia wykorzystania przestrzeni a szybszym dostępem do ładunku.
Systemy o wysokiej gęstości pozwalają zagospodarować większość powierzchni magazynu, ale ograniczają bezpośredni dostęp do pojedynczych palet i narzucają pracę w trybie LIFO. Z kolei regały rzędowe zajmują więcej miejsca ze względu na korytarze robocze, ale gwarantują szybki przepływ ładunków i elastyczność operacyjną.
Warto pamiętać o ergonomii: produkty najczęściej kompletowane ręcznie powinny znajdować się na wysokości pas-ramiona operatora (tzw. złoty pas kompletacji). Najcięższe pojemniki należy umieszczać na niższych poziomach, eliminując konieczność dźwigania ich ponad głowę.
Wewnętrzny transport magazynowy i automatyzacja przepływu
Nawet najlepiej dobrane regały nie spełnią swojej funkcji, jeśli system transportu wewnętrznego nie zapewni płynnego przemieszczania jednostek między strefą przyjęć, składowania i wydań.
Dobór wózków widłowych i dopasowanie do szerokości korytarzy roboczych
Wózki transportowe muszą być dobierane równolegle z układem regałów. Istotnym parametrem jest tu minimalna szerokość korytarza roboczego (oznaczana jako AST), która zależy od promienia skrętu wózka i wymiarów przewożonego ładunku.
Do najpopularniejszych rozwiązań należą:
- ręczne i elektryczne wózki paletowe (prowadzone): dedykowane do rozładunku, załadunku oraz transportu poziomostronnego na krótkich dystansach;
- wózki czołowe: uniwersalne urządzenia do pracy w korytarzach o szerokości 3,5–4,5 m;
- wózki typu Reach Truck: pozwalają na obsługę regałów o wysokości do 12–13 m w wąskich korytarzach (ok. 2,7–3,0 m);
- wózki VNA: przeznaczone do alejek o szerokości poniżej 1,8 m, poruszające się po pętli indukcyjnej lub prowadnicach.
Przenośniki i rozwiązania wysokiego składowania w kompletacji
W magazynach o dużej skali operacji sprawdza się transport ciągły. Przenośniki rolkowe i taśmowe pozwalają na automatyczne przemieszczanie pojemników do strefy pakowania, eliminując zbędny ruch pieszy pracowników. W strefach kompletacji stosuje się również regały grawitacyjne, wykorzystujące siłę ciężkości do przesuwania towaru.
Strefa pakowania, BHP i specjalne warunki środowiskowe
Ostatnim, ale niezwykle istotnym ogniwem w łańcuchu organizacji magazynu jest przygotowanie strefy wysyłkowej oraz dostosowanie wyposażenia do specyficznych wymagań towaru i przepisów prawa.
Organizacja stanowisk kompletacyjnych dla e-commerce i B2B
Strefa pakowania musi minimalizować zbędne ruchy pracowników. Ergonomiczne stoły kompletacyjne powinny być wyposażone w:
- regulację wysokości blatu (manualną lub elektryczną) dopasowaną do wzrostu operatora;
- półki i uchwyty na materiały pakowe (kartony, folie strecz, taśmy, wypełniacze);
- zintegrowane wagi blatowe oraz uchwyty na skanery kodów kreskowych i monitory;
- przegrody na pojemniki kompletacyjne ułatwiające sortowanie towarów z zamówień zbiorczych (multi-picking).
W branży e-commerce, gdzie wysyła się tysiące drobnych paczek dziennie, odpowiednia organizacja stanowiska potrafi skrócić czas przygotowania przesyłki nawet o kilkadziesiąt procent.
Wymagania BHP, przechowywanie ładunków niebezpiecznych i kontrola klimatu
Bezpieczeństwo eksploatacji wymaga stosowania osłon i odbojnic słupów, siatek zabezpieczających przejścia oraz czytelnych tablic nośności.
Przy przechowywaniu materiałów niebezpiecznych (ADR) konieczne jest stosowanie wanien wychwytowych, konstrukcji przeciwwybuchowych (ATEX) oraz szaf o określonej odporności ogniowej. W chłodniach i mroźniach sprawdzają się regały ocynkowane ogniowo, odporne na korozję wywołaną skraplaniem pary wodnej.
Odpowiedni dobór wyposażenia magazynowego wymaga precyzyjnego połączenia analizy gabarytów towaru, technologii jego obsługi oraz zasad ergonomii i bezpieczeństwa. Tylko kompleksowe podejście gwarantuje stworzenie przestrzeni, która będzie wydajna, elastyczna i bezpieczna przez długie lata eksploatacji.
O autorze
